Brakovi u Bosni i Hercegovini sve češće se završavaju prije nego što supružnici obilježe deset godina zajedničkog života, a najnoviji podaci iz Republike Srpske ponovo otvaraju pitanje šireg društvenog problema koji nije vezan samo za jedan entitet.
Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku RS, tokom prošle godine razvedeno je 856 brakova, a 48,5 odsto supružnika koji su se razveli nije dočekalo ni deceniju braka. Iako se radi o podacima za Republiku Srpsku, trend kasnijeg stupanja u brak, manji broj sklopljenih brakova i sve češći razvodi vidljivi su i kao dio šire demografske slike u BiH.
Najviše razvedenih brakova u RS-u zabilježeno je u Banjaluci, Bijeljini, Prijedoru, Zvorniku i Tesliću. Manje od godinu dana u braku je provelo 3,3 odsto razvedenih supružnika, od jedne do četiri godine 24,4 odsto, dok je 20,8 odsto brakova okončano nakon pet do devet godina.
Sociolog Vladimir Vasić smatra da se razlozi ovakvih trendova mogu tražiti u nižem pragu tolerancije, izraženijem individualizmu i formalnom ulasku u brak bez pune svijesti o odgovornosti koju ta zajednica nosi. Prema njegovom mišljenju, brakovi se često urušavaju kada se zasnivaju na očekivanjima okoline ili pukom ispunjavanju forme, a ne na zrelom odnosu i međusobnom uvažavanju.
Posebno osjetljiv dio ove priče su djeca. Prema podacima Zavoda, nakon razvoda je najveći broj izdržavane djece dodijeljen majkama, njih 307 ili 75,4 odsto. Očevima je dodijeljeno 52 djece, dok je na zajedničko staranje roditeljima dodijeljeno 42 djece.
Istovremeno se bilježi i pad broja sklopljenih brakova. U Republici Srpskoj je tokom 2025. godine sklopljen 4.921 brak, što je 175 manje u odnosu na godinu ranije. Iz Zavoda navode da je sve izraženije odgađanje stupanja u brak, i kod muškaraca i kod žena.
Takva kretanja uklapaju se u širi trend u Bosni i Hercegovini, gdje se mladi sve kasnije odlučuju na brak, porodični život se često odgađa zbog ekonomskih i životnih okolnosti, a demografska slika dodatno se usložnjava smanjenim natalitetom i odlaskom stanovništva.
